Đổi thay trên quê hương kinh tế mới

09/06/2017
2798
Trên mảnh đất kinh tế mới Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng có một làng quê mang tên Quảng Trị. Ở đó, những con người “ly hương” bao năm đến mưu sinh, lập nghiệp nơi quê hương mới vẫn mang theo cốt cách, truyền thống văn hóa của quê cũ vào xây dựng cuộc sống nơi  miền đất mới.
 

Đổi thay trên quê hương kinh tế mới


Mồ hôi thấm đẫm đất đai
 
Người dân tại xã Quảng Trị chủ yếu từ các xã thuộc huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị và một ít ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định vào xây dựng kinh tế mới. 
 
Ông Nguyễn Hải (73 tuổi), người dân thôn 3, một trong những người đi “tiền trạm” vào mảnh đất này kể: “Những năm 1980 có khoảng 1.000 hộ dân Triệu Phong quê tui vào đây làm kinh tế mới. Họ khai hoang cả một vùng dày đặc tranh nứa. Bà con đốt phát trồng trọt khiến tro than có chỗ ngập đến đầu gối”. Mặc dù khó khăn nhưng đối với nhiều người, vùng đất mới này vẫn “sướng gấp ngàn lần” ở quê cũ gió Lào cát trắng, bão lụt liên miên, đất ruộng hạn hẹp. Lúa gieo vung chưa thẳng cánh tay đã bao quanh hết bờ vùng, bờ thửa. Lúa chẳng đủ ăn, củ khoai không kịp lớn, con tép chẳng thể thành tôm cũng vì cái đói.
 
Những ngày đầu trên vùng kinh tế mới, khó khăn chồng chất đè nặng lên vai mỗi con người vừa rời xa quê. “Ngày ấy, có bao nhiêu hộ dân là bấy nhiêu căn nhà tranh vách nứa. Ủy ban và trạm y tế xã phải mướn nhà dân để làm việc. Đường sá sình lầy, bệnh sốt rét thường xuyên đe dọa”, ông Hải nhớ lại.  
 
Người dân lúc đó phải lo cái ăn làm đầu. Bà con trồng lúa, bắp, mì chống đói. Ông Nguyễn Quốc - Chủ tịch UBND xã Quảng Trị, vẫn nhớ: “Những mùa đầu có khi chỉ cần dùng gậy thọc một lỗ trỉa hạt bắp xuống mà cây vẫn lên xanh, trái bắp to, nhiều cây đến hai ba trái. Khoai mì (sắn) hay lúa… đều được mùa. Mồ hôi thấm đất, bà con hạnh phúc gánh bắp, lúa về xua đi cái đói”. 
 
Ly hương không quên nguồn cội
 
“Đi xây dựng cuộc sống tốt đẹp ở quê hương mới nhưng không quên tổ tiên, không quên truyền thống quê hương. Đó là văn hóa, là ly hương nhưng không ly tổ” - đồng chí Trương Thái Anh Quốc - Phó Bí thư Thường trực huyện Đạ Tẻh cũng là người con Triệu Phong vào tạo lập kinh tế mới từ những năm 1980, đã nói như thế khi biết chúng tôi ghé về xã Quảng Trị.
 
Điều mà vị Phó Bí thư Huyện ủy nhắc đến đã dần được minh chứng khi dọc theo con suối Đạ Kho để vào xã cảnh hai bên đường không khác gì một làng quê ở Quảng Trị. Những ngôi từ đường các dòng họ khảm nạm sành sứ. Những căn nhà xây ba gian lợp ngói nằm giữa khu vườn rợp cây xanh. Giữa đất trời Nam Tây Nguyên những người vào làm kinh tế mới ấy vẫn giữ được giọng nói nằng nặng mà sâu lắng nghĩa tình của quê hương. Và cái “ly hương nhưng không ly tổ” ấy còn được thể hiện rõ qua hoạt động của các cụ cao tuổi. Họ chính là nòng cốt, là bóng cổ thụ trong việc giữ gìn văn hóa truyền thống trên miền đất mới. Hình ảnh những chiếc áo dài khăn đóng xuất hiện khởi đầu các nghi lễ hay những sự kiện quan trọng diễn ra ở xã đã phần nào chứng minh cho điều đó. Ngoài những thôn 1, thôn 2, thôn 3… ở Quảng Trị người ta còn gọi tên thành các làng như ở quê cũ, là Đồng Lương, Thượng Phước, Nhan Biều, Trung Kiên… Ngoài ra còn có những nhà thợ họ Võ, họ Đoàn… Các đình làng với những quy ước hương ước… Đó là những chỗ dựa vững chắc để xây dựng cuộc sống mới.
 
Ông Võ Đoái: Trưởng dòng họ Võ ở xã Quảng Trị, nói: “Dòng họ Võ ở xã có khoảng 35 hộ, ngoài ra còn có một số hộ ở các xã lân cận cũng qua đây sinh hoạt chung. Bà con trong dòng họ luôn đoàn kết, tương trợ lẫn nhau. Khi bất cứ gia đình nào có việc đại sự cả họ sẽ chung tay giúp sức. Mỗi năm vào rằm tháng Giêng, tháng bảy, tháng Chạp hay và dịp Tết Nguyên đán, bà con trong dòng họ lại tụ họp gặp gỡ nhau. Con cháu trong dòng họ có ai vi phạm thì trưởng họ, các cụ cao niên và anh em trong họ sẽ khuyên bảo giúp đỡ. Bởi vậy dòng họ Võ và nhiều dòng họ khác trong xã, nhiều năm liền không có con cháu vi phạm pháp luật. Riêng dòng họ Võ đã được nhận giấy khen của huyện, của xã”. 
 
Những người Quảng Trị xa quê vẫn giữ phong tục tập quán như các trò chơi dân gian thường diễn ra trong Tết Nguyên đán như: Chạy cù, đánh đu, đua ghe, hát bội... Nhưng chúng được giản lược đến mức vừa đủ với phương châm “tùy gia phong kiệm” để dồn sức phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống.
 
Quan trọng nhất, những người “ly hương” đã mang vào miền đất mới truyền thống cần cù, chịu thương chịu khó và niềm tin “còn da lông mọc, còn chồi nảy cây” để vượt mọi khó khăn xây dựng cuộc sống mới.
 
Từ trồng cây chống đói bà con chuyển dần sang trồng cây công nghiệp như điều, cà phê, cây ăn trái và dâu tằm. Nước từ con kênh DN12 góp sức với phù sa từ sông Đạ Tẻh, suối Đạ Kho thêm xanh mướt những bãi dâu tằm ở Quảng Trị. Để dù đi sau nhưng nghề dâu tằm của Quảng Trị tiến lên kịp so với các xã lân cận. Cuối năm 2015, Quảng Trị được công nhận thoát nghèo. “Bà con dần xây dựng được nền tảng kinh tế vững chắc. Không gia đình nào trong xã chỉ sống phụ thuộc vào một nghề, nhất là nghề nông nghiệp” - Chủ tịch UBND xã khẳng định.
 
 Thế hệ những người như ông Nguyễn Hải, ông Võ Đoài ở mảnh đất này đều khẳng định: “Có trải qua những tháng ngày gian khó mới càng trân quý hơn những đường làng sạch đẹp, những thôn xóm khang trang, cuộc sống ổn định ấm no như hôm nay nên không ngại ngần để tiếp tục chung tay xây dựng nông thôn mới (NTM)”.

 Nụ cười người nông dân khi nghề trồng dâu nuôi tằm mang lại thu nhập cao. Ảnh: N.N

​​​​​​​
Dựa vào sức dân 
 
Xã Quảng Trị có lẽ có duyên với con số 6 khi mà ngày 6/6/1986 xã được thành lập và sau một chặng đường dài cuối năm 2016 xã được thẩm định và công nhận đạt chuẩn NTM.
 
Ông Nguyễn Quốc cho biết: “Trong xây dựng NTM không thể làm tràn lan được. Vì như vậy chẳng khác nào “đâm đầu vào tường”. Để gây dựng niềm tin và tạo khí thế trong nhân dân, Quảng Trị chọn cái dễ, chắc chắn thành công làm trước”. Xã đã chọn thôn 3 với trình độ dân trí, tiềm năng kinh tế cũng như truyền thống các phong trào nổi bật từ trước tới nay để làm điểm xây dựng NTM. Các hộ gia đình tiêu biểu, trưởng các dòng họ cũng được lựa chọn làm lực lượng nòng cốt trong xây dựng NTM. Yếu tố thay đổi cảnh quan môi trường, gần gũi, thiết thực với người dân được chính quyền xã lựa chọn thực hiện đầu tiên. Bởi trước đó, năm 2004, người dân Quảng Trị đã tham gia tích cực trong phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Đó là tiền đề thuận lợi để người dân tiếp tục thực hiện tiêu chí môi trường. Cụ thể, việc trồng cỏ lạc dại ven đường là một ví dụ. Từ một vài hộ ở thôn 3 làm điểm thấy hoa đẹp, đường đẹp, nhiều bà đã chủ động làm theo. “Đến nay, bao nhiêu ven đường trong xã là bấy nhiêu thảm hoa lạc dại. Buổi sáng bà con đi thể dục về ngồi lại trước cổng nhặt những cây cỏ dại vừa tốt vượt lên. Cứ chủ nhật tuần cuối tháng, người dân trong xã lại đồng loạt ra quân làm cỏ dại ven đường. Trung bình mỗi lần như vậy 200 công. Điều đó đã phần nào chứng tỏ sự chuyển biến nhận thức của người dân. Họ không gò bó để hiểu xây dựng NTM là gì to tát mà nó đơn giản gần gũi như một phần của cuộc sống vậy”, ông Bùi Văn Hùng - Chủ tịch UBMTTQVN xã nói.
 
Để xóa bỏ tư tưởng xã nghèo nhà nước bao cấp và làm cho người dân hiểu xây dựng NTM cho chính người dân hưởng thụ nên công tác tuyên truyền được đẩy mạnh thông qua các trưởng họ, các quy ước, hương ước và phong tục tập quán, văn hóa truyền thống của bà con. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được kết hợp với phát triển kinh tế để “Bằng mọi giá phải nâng cao thu nhập cho bà con. Nếu sức dân không mạnh thì làm gì cũng khó”, ông Quốc nói. Nếu như người dân miền Trung cần cù, chịu khó và đòi hỏi sự chắc chắn làm, thì người miền Bắc lại quyết đoán hơn, họ thích hợp cho những sự đầu tư lớn. Từ đó, chính quyền xã chọn các đối tượng thích hợp để xây dựng các mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế điểm như trồng dâu tằm, trồng cây ăn trái để dần xóa bỏ cây điều thu nhập thấp. Sau đó lan tỏa dần trong người dân. Nhờ vậy, hiện trên địa bàn xã đã có 80 ha cây ăn trái và hơn 65 ha dâu tằm. Đặc biệt, diện tích dâu lai gắn với nuôi tằm đạt doanh thu khoảng 200 triệu đồng/ha. Hiện thu nhập bình quân của người dân đạt 29 triệu đồng/người/năm.
 
“Chẳng cần so sánh với mấy chục năm trước, mà chỉ cần so sánh từ trước lúc bắt tay xây dựng NTM năm 2010 với năm 2016 đã thấy nhiều đổi thay”, Chủ tịch UBND xã khẳng định chắc nịch như thế và minh chứng. Trước đây, con đường chính của xã mỗi năm chỉ làm được 1 km đường nhựa, làm được đầu này thì đầu kia đã hỏng. Những con đường khác trong xã là đường đất, lầy lội vào mùa mưa… Nhưng đến cuối năm 2016, 100% đường sá của xã đã bê tông hóa. Tỷ lệ hộ nghèo là 40 hộ, chiếm 5,83%, giảm 29,42% so với năm 2011. Từ đó, khí thế xây dựng NTM trong người dân được nâng cao. Trên 41% nguồn lực xây dựng NTM ở Quảng Trị hiện nay do nhân dân đóng góp. Xã Quảng Trị là địa phương điển hình của Lâm Đồng trong xây dựng NTM được lựa chọn tham dự Hội nghị điển hình tiên tiến tại Hà Nội vào đầu tháng 7/2017.
 
“Từ thuở vỡ đất đổ mồ hôi cho đến xã NTM hôm nay đều nhờ bàn tay của những con người “ly hương không ly tổ”. Thế mới hiểu mọi thứ phải dựa vào sức dân. Bởi khi dân đồng lòng, việc khó mấy cũng xong”, Chủ tịch UBND xã Quảng Trị khẳng định.
 
NGỌC NGÀ(baolamdong.vn)
Chia sẻ Facebook
09/06/2017
2798
Tags:dateh

TIN LIÊN QUAN